Πάρτε κόσμε δάνεια και τραπεζίτες κέρδη...

Η παγκόσμια οικονομική κρίση, όπως είναι γνωστό, ξεκίνησε από τις ΗΠΑ. Βασικοί υπεύθυνοι γι'αυτήν θεωρήθηκαν τα ενυπόθηκα στεγαστικά δάνεια υψηλού κινδύνου που δίνονταν αφειδώς σε πρόσωπα μη έχοντα την οικονομική δυνατότητα να τα αποπληρώσουν.
Μόνο απ'αυτό τον πρόλογο προκύπτουν εύλογα ερωτήματα :
Γιατί οι τραπεζίτες χορηγούσαν αυτά τα δάνεια γνωρίζοντας εκ των προτέρων ότι ποτέ δεν πρόκειται να αποπληρωθούν;
Γιατί το θέμα δεν έμεινε στο εσωτερικό των ΗΠΑ και εξαπλώθηκε , κυρίως στη Ευρώπη;
Ποιες ομοιότητες έχει η ελληνική περίπτωση ; Μήπως πανομοιότυπα συνέβαιναν κι εδώ;
Ιδιαίτερη εντύπωση προκαλεί και η ρατσιστική διάσταση του θέματος.

Απάντηση σ' αυτά τα ερωτήματα δίνει το απόσπασμα απ' το καταπληκτικό βιβλίο του Nial Ferguson "H εξέλιξη του χρήματος" το οποίο συστήνω ανεπιφύλακτα.
Διαβάστε εδώ 

Στέκει στα καλά του ο ποιητής;

Διαβάστε πρώτα εδώ (απόσπασμα απ’ το καταπληκτικό βιβλίο του TONY JUDT  : Η Ευρώπη μετά τον πόλεμο)

Και μετά τη συνέχεια :

Το 1949 ο εμφύλιος πόλεμος βρισκόταν στην τελευταία φάση του. Οι Αμερικανοί είχαν ενισχύσει με όπλα τον εθνικό στρατό και ο ΔΣΕ (κυρίως ΚΚΕ και δυστυχώς Σλαβομακεδόνες με ύποπτα για την ενότητα της Ελλάδας συμφέροντα) βρισκόταν σε δυσχερή θέση. Αυτή τη στιγμή επέλεξε μια ομάδα Γάλλων αριστερών να επισκεφθεί το αρχηγείο του ΔΣΕ.

Ιδιαίτερη μνεία γίνεται στην παρουσία του Γάλλου ποιητή Πωλ Ελυάρ .

Θεωρήθηκε , δικαίως κατά κάποιο τρόπο, τότε ως διεθνής αναγνώριση στον αγώνα του ΔΣΕ.

Αντιγράφω απ’ το Ριζοσπάστη:

Την 1η του Ιούνη του 1949 το Πρακτορείο Ειδήσεων του αντάρτικου κινήματος «ΕΛΕΥΘΕΡΗ ΕΛΛΑΔΑ» εξέδωσε μία ανακοίνωση στην οποία αναφερόταν: «Γαλλική αντιπροσωπεία που αποτελείται από τους κυρίους Πωλ Ελυάρ, τον ένδοξο Γάλλο ποιητή², Υβ Φαρζ, τέως υπουργό, μέλος της μόνιμης επιτροπής του Παγκοσμίου Συμβουλίου Ειρήνης, Ζαν Μορίς Ερμαν, ηγετικό στέλεχος του αριστερού σοσιαλιστικού κινήματος της Γαλλίας και Ανρύ Μπασίς, Γραμματέα της Επιτροπής Βοήθειας για την Ελλάδα, βρίσκεται από χθες στην περιοχή της Ελεύθερης Ελλάδας. Η αντιπροσωπεία έγινε δεχτή στην Εδρα του Γ.Α. (σ.σ. Γενικού Αρχηγείου)...»³.

Η γαλλική αντιπροσωπεία, σύμφωνα με μαρτυρίες που υπάρχουν⁴, ήρθε στο Βουνό μέσω της Αλβανίας ως ένδειξη αλληλεγγύης όχι μόνο του γαλλικού αλλά και του διεθνούς προοδευτικού κινήματος προς τον αγωνιζόμενο και δοκιμαζόμενο ελληνικό λαό. Ρίχνοντας όμως μια πιο προσεκτική ματιά στη συγκυρία της εποχής μέσα στην οποία διεξαγόταν ο αγώνας του ΔΣΕ, δε χωράει αμφιβολία ότι η επίσκεψη των επιφανών αυτών Γάλλων στην Ελεύθερη Ελλάδα είχε και ως στόχο να ενισχύσει το διεθνές κύρος του ΔΣΕ και της Προσωρινής Δημοκρατικής Κυβέρνησης στο πλαίσιο διεργασιών που βρίσκονταν εν εξελίξει για μια δημοκρατική συμφωνία ειρήνης, η οποία θα έθετε τέρμα στον εμφύλιο πόλεμο. Για του λόγου το αληθές θα επιχειρήσουμε να δώσουμε μια εικόνα της κατάστασης που επικρατούσε - τότε - στις αρχές του καλοκαιριού του 1949.

Οπως προκύπτει από την ανακοίνωση του Πρακτορείου Ειδήσεων «ΕΛΕΥΘΕΡΗ ΕΛΛΑΔΑ», που παραθέσαμε στην αρχή, η γαλλική αντιπροσωπεία έφτασε στο Βουνό στις 31 του Μάη του 1949. Για λόγους συνωμοτικότητας πιθανότατα τότε να μη δημοσιοποιήθηκαν οι πραγματικές ημερομηνίες. Πάντως, είναι επιβεβαιωμένο ότι το πρώτο δεκαπενθήμερο του Ιούνη του 1949 η γαλλική αντιπροσωπεία περιοδεύει στην Ελεύθερη Ελλάδα και στα πολεμικά μέτωπα.

Στην έδρα του Γενικού Αρχηγείου του ΔΣΕ την υποδέχτηκαν μέλη της ΠΔΚ. Σύμφωνα, όμως, με τον Τύπο του ΔΣΕ, στην εκδήλωση υποδοχής συμμετείχαν επίσης «ο διευθυντής των μειονοτήτων στο υπουργείο εσωτερικών συν. Κότσεφ, αντιπροσωπεία της ΠΔΕΓ (σ.σ. Πανελλαδική Δημοκρατική Ενωση Γυναικών) από τις συν. Ρούλα, Ρίτα και Ουρανία, ο Γραμματέας της ΕΠΟΝ συν. Ακριτίδης, οι συν. Λουλές και Γρίβας του ΑΚΕ και αντιπρόσωποι της Λαϊκής Εξουσίας συν. Γιάμου και η συν. Κάτια Γιάμου»¹⁰. Η ατμόσφαιρα ήταν συγκινητική και ο Πωλ Ελυάρ δεν μπόρεσε, στην πρώτη του επαφή με τους μαχητές του ΔΣΕ, να πει παρά μόνο τις παρακάτω λίγες φράσεις: «Εχω ξαναπεί πολλές φορές και θα το πω και τώρα ότι οι Ελληνες είναι αυτοί που απέδειξαν πως η λέξη λευτεριά δε μεταφράζεται στα εγγλέζικα. Ημουν στην Ελλάδα και το '46. Γνώρισα το λαό της Αθήνας και της Σαλονίκης. Ομως, η τωρινή μου συγκίνηση είναι εντελώς διαφορετική».

Στη λιτή εκδήλωση που ακολούθησε, τους εκλεκτούς φιλοξενούμενους χαιρέτισε ο πρόεδρος της Προσωρινής Δημοκρατικής Κυβέρνησης Μήτσος Παρτσαλίδης, ο οποίος είπε ανάμεσα σε άλλα: «Ο σύντροφός μας Ελυάρ θα θυμάται τι γράψανε πάνω σ' ένα πανί με το αίμα των σκοτωμένων και πληγωμένων συντρόφων τους οι διαδηλωτές της Πλατείας Συντάγματος στις 3 του Δεκέμβρη 1944. "Οταν ένας λαός βρίσκεται μπροστά στον κίνδυνο της τυραννίας διαλέγει ή τις αλυσίδες ή τα όπλα". Μπροστά σ' αυτό το δίλημμα βρίσκεται χρόνια τώρα ο ελληνικός λαός. Και δε συνήθισε να διστάζει ο ελληνικός λαός μπροστά σε τέτοια διλήμματα. Εκανε και κάνει αυτό που προστάζει η ιστορία του και η μοίρα του. Ξετινάζει και κατακουρελιάζει την αντιδραστική ουτοπία, ότι είναι δυνατό ένα καθεστώς τρόμου και αίματος να εξασφαλίσει στην Ελλάδα ησυχία και σίγουρο προγεφύρωμα για τα σκοτεινά σχέδια του ιμπεριαλισμού. Μα, ο πόλεμος είναι πόλεμος, με τη φρίκη του, τις καταστροφές του και την ερήμωσή του. Εμείς αφού κάμαμε ό,τι έβγαινε από το χέρι μας για να μη φτάσουμε στο σκληρό αδελφοκτόνο πόλεμο, καταβάλαμε πολλές προσπάθειες και ύστερα από το ξέσπασμά του για να τον σταματήσουμε. Με ικανοποίηση διαπιστώνουμε πως η τελευταία έκκλησή μας στο Παγκόσμιο Συνέδριο της Ειρήνης και στη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ βρήκε βαθιά απήχηση στην Παγκόσμια Δημοκρατική κοινή γνώμη. Ο ελληνικός λαός με μεγάλες ελπίδες χαιρέτισε τις προτάσεις της Σοβιετικής Ενωσης για την ειρήνευση στην Ελλάδα. Πιστεύουμε πως η συμπαράστασή σας, συμπαράσταση πιστών και ειλικρινών φίλων του λαού μας, θα βοηθήσει για να αληθέψουν οι ελπίδες του πολύπαθου λαού μας και να καταρρεύσουν τα σχέδια του μοναρχοφασισμού που θέλει συνέχιση της αδελφικής αιματοχυσίας».

Στην αντιφώνησή του ο Πωλ Ελυάρ σημείωσε: «Θέλω να σας πω πως πολλοί Γάλλοι και πολλοί άνθρωποι σ' όλο τον κόσμο θα θέλανε να βρίσκονται εδώ μαζί σας όπως βρισκόμαστε κι εμείς απόψε. Είχα την τιμή να έρθω στην Ελλάδα το 1946 με πρόσκληση της ΕΠΟΝ. Από παλιά, το φως της Ελλάδας ήταν το φως της ειρήνης και της σκέψης. Ακόμα κι αυτοί που είναι ενάντιά σας ξέρουν πως τον πόλεμο, που σας επέβαλαν, τον διεξάγετε με καταπληκτική παλικαριά. Νικήσατε τους Ιταλούς και Γερμανούς. Θα νικήσετε κι όσους Αγγλοσάξονες ονειρεύονται να μετατρέψουν σε παγκόσμιο πόλεμο τον πόλεμο που σας κηρύξανε. Και θα 'στε σεις πάλι που με τη νίκη σας θα σώσετε την ειρήνη ολόκληρου του κόσμου. Κάθε βρισιά ενάντια στον ελληνικό λαό είναι βρισιά ενάντια σε κάθε τίμιο άνθρωπο σ' όλο τον κόσμο. Ξαναεπαναλαμβάνω αυτό που είπα το 1944 κι αργότερα το 1946, όταν ήρθα στην Ελλάδα. Η λέξη λευτεριά δεν μπορεί να μεταφραστεί στα εγγλέζικα.

Σκοπός του ταξιδιού μας δεν είναι να διαπιστώσουμε μονάχα τι κάνατε, παρά να βοηθήσουμε τη νίκη σας διαδηλώνοντας στον κόσμο αυτά που θα δούμε. Η λευτεριά είναι αδιαίρετη. Αυτά που συμβαίνουν στην Ελλάδα αφορούν όλους τους ανθρώπους. Ελπίζω πως θα κάνουμε ολοένα και περισσότερα για σας που είστε ήρωες του πιο δίκαιου ιδανικού και υπέροχοι αγωνιστές της λευτεριάς και της ειρήνης. Για άλλη μια φορά, σας ευχαριστώ για την πρόσκλησή σας. Με το φωτεινό βλέμμα σας, μας καλωσορίζει το μέλλον. Ενα μέλλον δικαιοσύνης και ευτυχίας σε μια ζωή αξιοπρέπειας και αδελφοσύνης.

Ζήτω η Ελεύθερη Δημοκρατική Ελλάδα - Ζήτω η Λευτεριά»

Η τυραννία της παρακμής Πασκάλ Μπρυκνέρ

βιβλιοπαρουσιαση

του Πάσχου Μανδραβέλη¹

«Οταν οι Γάλλοι καλούν σε ξεσηκωμό, θα πρέπει να το δούμε σαν ένα εγκώμιο προς την κατεστημένη τάξη, σαν μίσος για οποιαδήποτε αλλαγή. Και αφού από το 1945 η αριστερά ασκεί πάνω στη χώρα την πολιτισμική της εξουσία, εκδίδει τις σημειολογικές της παρατηρήσεις και επιβάλλει τον τρόπο σκέψης, οποιοσδήποτε θέλει να διατυπώσει μια διαφορετική άποψη πρέπει να δηλώσει πίστη στις αξίες της. Δηλώστε αριστερός και θα σας επιτραπούν τα πάντα. Δηλώστε δεξιός και δεν θα σας παραχωρηθεί τίποτε.»

Ο Γάλλος διανοούμενος Πασκάλ Μπρυκνέρ, στο τελευταίο του βιβλίο «Η τυραννία της μεταμέλειας», δεν μασάει τα λόγια του για την παρακμή της χώρας του. «Ολοι οι οπαδοί της στασιμότητας στη Γαλλία, που αγωνίζονται αποκλειστικά και μόνο για τη διατήρηση των κεκτημένων, οφείλουν να υιοθετήσουν τον λόγο του κινήματος σε σημείο που ο αριστερισμός έγινε η γεροντική ασθένεια του σοσιαλισμού», γράφει. «Αυτή η καινούργια παρελθοντολατρία, η τυλιγμένη στην γλώσσα των αβράκωτων, είναι αρκετά αποπροσανατολιστική σε πρώτη προσέγγιση, αφού ανακατεύει επαναστατικά συνθήματα με συντεχνιακές διεκδικήσεις. Κυρίως εκδηλώνει τον ίδιο τρόμο απέναντι στην πορεία του χρόνου και στις μεταμορφώσεις του κόσμου». (…)

«Ετσι βλέπουμε γέρους απόμαχους του Μάη του ’68, καταπονημένους αυλοκόλακες, που έχουν κάνει όλων των ειδών τους συμβιβασμούς, όλων των ειδών τις χαμέρπειες, να αναλαμβάνουν πάλι υπηρεσία και να ξαναβυθίζονται στον αντικαπιταλισμό της νιότης τους: ριζοσπαστισμός της ανδρανάπαυσης. Παντού, σε όλες τις μεσαίες τάξεις, ευδοκιμεί ο “μπολσεβικισμός του γλυκού νερού”. Δεν υπάρχει καλλιτέχνης, δημοσιογράφος, ηθοποιός που να μην θέλει να είναι ανατρεπτικός, ιδιαίτερα όταν επιδοτείται από το κράτος. (…) Ενα ολόκληρο τμήμα της διανόησης διακρίνεται για την άρνηση της προόδου, το μίσος για τη νεωτερικότητα, τις πεσιμιστικές προβλέψεις. Η ιερεμιάδα έχει γίνει κοινός παρονομαστής των ελίτ.» (…)

«Η Γαλλία εισέρχεται στον παγκόσμιο καπιταλισμό μονάχα κάτω από το πρίσμα της αρνητικότητας, μέσα από μια πληθώρα αναθεμάτων. (…) Κάθε νεωτερισμός, οι γενετικά τροποποιημένοι οργανισμοί, τα βλαστοκύτταρα, οι νανοτεχνολογίες, γίνεται δεκτός με καχυποψία λες και φέρνει κάποιο διαβολικό αποτύπωμα. Οι διαδηλώσεις ενάντια στις συνταξιοδοτικές μεταρρυθμίσεις το 2003, ή ενάντια στο Συμβόλαιο Πρώτης Πρόσληψης, το 2006, απέδειξαν πως εκείνοι που σήμερα αποτελούν την εμπροσθοφυλακή του κόμματος του φόβου είναι οι νέοι, οι φοιτητές: μια ολόκληρη γενιά θα ήθελε να αρχίσει τη ζωή της με εξασφαλισμένο ένα επάγγελμα και μια σύνταξη! Οι Γάλλοι φοβούνται τον κόσμο, φοβούνται τους άλλους, κι ακόμη περισσότερο φοβούνται τον φόβο τους. (…)

Ενστικτώδης “καταστροφισμός”: ένα πιθανό κακό θεωρείται αυτομάτως σαν αναπόφευκτο και συνεπώς σχεδόν τετελεσμένο. Σήμερα μας σκανδαλίζουν τα ζεστά καλοκαίρια και οι κρύοι χειμώνες. Ο ουρανός μας χρωστάει ομαλές κλιματολογικές συνθήκες». (…)

«Το κυρίαρχο φάντασμα στην αρένα της πολιτικής και της διανόησης είναι το φάντασμα της συνομωσίας: ένας κοινός σε όλους τρόπος σκέψης καταγγέλλει τους δράστες της σκευωρίας ενάντια στη Γαλλία. Μια λέξη εκφράζει αυτό το συναίσθημα του τρόμου, μια λέξη που έχει γίνει αισχρή όπως ο φασισμός και η παιδοφιλία: η λέξη φιλελευθερισμός. Το τι εννοούμε με αυτόν τον όρο είναι πολύ μυστηριώδες. (…)

Αν υπάρχει μια γενική θέση στη Γαλλία, μια κοινή γλώσσα, αυτή είναι ο τρόπος μες τον οποίο όλα ανεξαιρέτως τα στρατόπεδα, ακόμη και ο αρχηγός του κράτους καθυβρίζουν αυτή τη θεωρία. (…) Αυτό οδηγεί την άκρα Αριστερά, ως προς το θέμα του κοινωνικού προβλήματος, στο να ζητά περισσότερο την τιμωρία των προνομιούχων παρά τη βελτίωση της μοίρας των πάντων. Πρέπει να τιμωρήσουμε τους πλούσιους: οι φτωχοί θα κερδίσουν από αυτό μια συμβολική ικανοποίηση.»

«Αυτή η αλλεργία απέναντι στον φιλελευθερισμό στρέφεται στη συνέχεια κατά των Ηνωμένων Πολιτειών. Αυτός είναι ο εχθρός μας, εννοείται συμβολικά, έστω κι αν τα δύο μας έθνη δεν πολέμησαν ποτέ μεταξύ τους.»

Αν βγάζαμε τη λέξη Γαλλία και βάζαμε τη λέξη Ελλάδα, δεν θα είχαμε μια εξαιρετική αποτύπωση της πραγματικότητας που ζούμε;

Το χειρότερο, κατά τον Πασκάλ Μπρυκνέρ, είναι ότι η Γαλλία εθίζεται σ’ αυτή την παρακμή. «Είναι αλήθεια», γράφει, «πως πουθενά αλλού δεν ζει καλύτερα απ’ όσο σε χώρες που βρίσκονται σε κατάσταση παρακμής, όταν η στομωμένη ζωτικότητα ενός λαού διπλασιάζει τη γλυκύτητα των παραδόσεών του. (…) Αν πρέπει να περιγράψουμε με δύο λόγια τη γαλλική ασθένεια, θα έλεγα πως την χαρακτηρίζει ένας μοναδικός συνδυασμός αλαζονείας και μίσους κατά του εαυτού». Ομως «εξαιτίας αυτής της νοοτροπίας χάνουμε μονίμως και στα δύο ταμπλό: η έπαρση μας εμποδίζει να εμπλουτισθούμε από την πείρα των άλλων, η αμφιβολία μας παραλύει.»

Μας θυμίζουν τίποτε όλα αυτά; Αν βγάζαμε τη λέξη Γαλλία και βάζαμε τη λέξη Ελλάδα, δεν θα είχαμε μια εξαιρετική αποτύπωση της πραγματικότητας που ζούμε; Το γεγονός ότι το μεγαλύτερο μέρος της ελληνικής διανόησης έχει θητεύσει στα γαλλικά πανεπιστήμια εξηγεί την άρνηση των ελίτ για κάθε σύγχρονη εξέλιξη. Από την άλλη, η ισχυρή παρέμβαση του γαλλικού και ελληνικού κράτους στην οικονομία εξηγεί την ενστικτώδη αντίδραση ενάντια σε κάθε μεταρρύθμιση που αγγίζει τα κεκτημένα.

Η μεταμέλεια της Ευρώπης

Οι εκπληκτικές ομοιότητες που παρουσιάζει η Γαλλία με την Ελλάδα μάς οδηγεί να αδικήσουμε, ίσως, το υπόλοιπο βιβλίο που είναι μια φλογερή υπεράσπιση της Δύσης και του πολιτισμού της. Κυρίως αποτελεί ένα σκληρό κατηγορώ σε όλα τα ιδεολογικά ρεύματα της Ευρώπης, τα οποία υπερτονίζουν τα αρνητικά του δυτικού πολιτισμού και αποσιωπούν τα θετικά του: «Από τον υπαρξισμό ώς τον αποδομισμό», γράφει ο Μπρυκνέρ,«ολόκληρη η νεωτερική σκέψη αναλώνεται στη μηχανική καταγγελία της Δύσης, υπογραμμίζοντας την υποκρισία, τη βιαιότητα και την ατιμία της. (…) Από το 1945 και μετά η ήπειρός μας κατατρύχεται από το μαρτύριο της μεταμέλειας. (…) Το να γεννιέσαι Ευρωπαίος σημαίνει να κουβαλάς ένα ολόκληρο φορτίο από διαστροφές και ασχήμιες που σε σημαδεύουν σαν στίγματα. Σημαίνει πως αναγνωρίζεις ότι ο λευκός άνθρωπος έσπειρε την καταστροφή και τον θάνατο όπου πάτησε το πόδι του. Για τον Ευρωπαίο “υπάρχω” σημαίνει κατ’ αρχάς “ζητώ συγγνώμη”.»

Ο Γάλλος στοχαστής δεν αποσιωπά τις αρνητικές εκφράσεις του δυτικού πολιτισμού, αλλά τονίζει ότι και τα φάρμακα γι’ αυτές τις ασθένειες πάλι ευρωπαϊκά ήταν. Αυτό που πρέπει να θυμόμαστε είναι ότι στο παρελθόν της Ευρώπης δεν υπάρχουν μόνο «ποτάμια αίματος και λάσπης», υπάρχει επίσης η πρόοδος του δικαίου και της δημοκρατίας.

«Η Ευρώπη», γράφει, «έχει γεννήσει τέρατα: ταυτόχρονα γέννησε και τις θεωρίες που μας βοηθούν να σκεφτόμαστε και να καταστρέφουμε τα τέρατα. (…) Παίρνοντας την σκυτάλη από τους Αραβες και τους Αφρικανούς, εγκαθίδρυσε το υπερατλαντικό δουλεμπόριο, αλλά πρωτοστάτησε και στην κατάργηση της δουλείας και έδωσε τέλος στο δουλοκτητικό σύστημα πριν από τα άλλα έθνη. (…) Οι θρησκευτικοί πόλεμοι της Ευρώπης θα ευνοήσουν την κοσμική ιδέα, οι εθνικοί ανταγωνισμοί την ελπίδα για μια υπερεθνική κοινότητα, οι υπερπόντιες κατακτήσεις θα δημιουργήσουν το κίνημα κατά της αποικιοκρατίας, οι επαναστάσεις του 20ού αιώνα το κίνημα κατά του απολυταρχισμού. (…) Η Ευρώπη είναι το Ολοκαύτωμα συν η καταστροφή του ναζισμού, είναι το γκουλάκ συν η πτώση του Τείχους, οι αποικίες συν η κατάλυση της αποικιοκρατίας, η δουλεία και η κατάργησή της. Κάθε φορά που έχουμε μη συγκεκριμένη βιαιότητα όχι μόνο ξεπερνιέται, αλλά καθίσταται και παράνομη».

————————————————————–

Σημειώσεις:

1.       Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα «Καθημερινή»

Αφθονο νερό και πετρέλαιο στην Ευρώπη του Δία

Πίδακες νερού, τουλάχιστον 20 φορές πιο ψηλοί από το Έβερεστ, φαίνεται να εκτινάσσονται προς το διάστημα από τον δορυφόρο του Δία Ευρώπη ενώ στον δορυφόρο του Κρόνου Τιτάνα υπάρχουν κολοσσιαίες σε μέγεθος λίμνες υγρού μεθανίου, με περισσότερους από όλους μαζί τους υδρογονάνθρακες της Γης. Αυτές είναι οι δύο νέες επιστημονικές ανακοινώσεις που έγιναν στο διεθνές συνέδριο της Αμερικανικής Γεωφυσικής Ένωσης στο Σαν Φρανσίσκο, που αποτελεί τη μεγαλύτερη σύναξη γεωεπιστημόνων παγκοσμίως.

Εικόνες του τηλεσκοπίου «Hubble», σύμφωνα με το BBC, το πρακτορείο Reuters και το «New Scientist», έδειξαν για πρώτη φορά ότι μεγάλες ποσότητες υδρογόνου και οξυγόνου στο νότιο ημισφαίριο του δορυφόρου του Δία φαίνεται να σχηματίζουν πανύψηλες στήλες υδρατμών. Η παγωμένη Ευρώπη θεωρείται ένα από τα πιθανότερα μέρη στο ηλιακό σύστημα για να βρεθεί ζωή και η νέα ανακάλυψη, αν επιβεβαιωθεί, αυξάνει αυτή την πιθανότητα, καθώς δείχνει ότι διαθέτει έναν τεράστιο υπόγειο ωκεανό, ο οποίος βρίσκει διέξοδο από ρωγμές στην επιφάνεια.

Μελλοντικές αποστολές μπορεί να κάνουν έρευνες σε αυτές τις εξωγήινες θάλασσες.
Οι ερευνητές, με επικεφαλής τον Λόρεντς Ροθ του Νοτιοδυτικού Ερευνητικού Ινστιτούτου του Τέξας, που έκαναν και τη σχετική δημοσίευση στο περιοδικό «Science», ανέφεραν ότι υπάρχουν σαφείς ενδείξεις για δύο πελώριες στήλες υδρατμών ύψους έως 200 χιλιομέτρων. Κάθε δευτερόλεπτο εκτιμάται ότι επτά τόνοι υπόγειου νερού εκτινάσσονται με ταχύτητα 700 μέτρων ανά δευτερόλεπτο στο διάστημα, διασπώνται σε υδρογόνο και οξυγόνο πάνω από τον νότιο πόλο της Ευρώπης και μετά αυτά τα στοιχεία πέφτουν πάλι στην επιφάνεια του δορυφόρου.

Οι πίδακες υψώνονται για επτά ώρες κάθε φορά και φθάνουν στο αποκορύφωμά τους, όταν η Ευρώπη βρίσκεται στο πιο μακρινό σημείο της από τον Δία, ενώ εξαφανίζονται στο πιο κοντινό σημείο της τροχιάς της, καθώς η βαρυτική έλξη του γιγάντιου μητρικού πλανήτη αυξομειώνεται. Παρόμοιοι πίδακες έχουν παρατηρηθεί στον δορυφόρο Εγκέλαδο του Κρόνου, οι οποίοι εκτινάσσονται ακόμα πιο ψηλά, επειδή η βαρύτητα του δορυφόρου είναι 12 φορές μικρότερη από της Ευρώπης.

Ερευνητές, με επικεφαλής τον Ράντι Κερκ της Αμερικανικής Γεωλογικής Υπηρεσίας, που ανέλυσαν τα στοιχεία που συγκέντρωσε το «Κασίνι», δείχνουν ότι η δεύτερη μεγαλύτερη λίμνη -στην ουσία θάλασσα- υδρογονανθράκων στον επίσης παγωμένο Τιτάνα (με θερμοκρασία μείον 200 βαθμούς Κελσίου), η Ligeia Mare, που έχει εκτιμώμενο βάθος 160-170 μέτρων, περιέχει περίπου 9.000 κυβικά χιλιόμετρα υγρού μεθανίου (δηλαδή ενός είδους υγροποιημένου φυσικού αερίου).

Ο τεράστιος αυτός όγκος είναι σχεδόν 40 φορές μεγαλύτερος από όλα τα γνωστά αποθέματα πετρελαίου και φυσικού αερίου στη Γη. Η μεγαλύτερη θάλασσα υδρογανθράκων, η Κράκεν (την οποία το «Κασίνι» θα μελετήσει το 2014), εκτιμάται ότι έχει πέντε φορές μεγαλύτερο μέγεθος.

Πηγή: http://www.skai.gr/news/technology/article/247949/afthono-nero-kai-petrelaio-stin-europi-tou-dia/#ixzz2nRk53uVo
Follow us: @skaigr on Twitter | skaigr on Facebook

Πραγματικότητα και παραισθήσεις

Των Κωνσταντινου Γατσιου* και Δημητρη Α. Ιωαννου **

Τα τελευταία χρόνια, ο λαός μας γεύεται ανεργία και κοινωνική αποδιάρθρωση στο εσωτερικό, χλεύη και διασυρμούς στο εξωτερικό. Ο κίνδυνος μετατροπής της πατρίδας μας είτε σε ένα μετανεωτερικό προτεκτοράτο είτε σε μια διαλυμένη Πολιτεία χαοτικής αναρχίας και εγκληματικότητας είναι υπαρκτός. Η χώρα «γλιστράει μέσα από τα χέρια μας». Οταν, όμως, σε απειλεί ένας θανάσιμος κίνδυνος, πρώτος όρος για την επιβίωσή σου είναι η ορθή και ακριβής αντίληψη της κατάστασης. Στην αντίθετη περίπτωση, αν, παρασυρμένος από τον φόβο σου ή τις εμμονές σου, αντιλαμβάνεσαι λανθασμένα την εξωτερική απειλή και συμπεριφέρεσαι ανορθολογικά, τότε γίνεσαι ο χειρότερος εχθρός του εαυτού σου, με αποτελέσματα αυτοκαταστροφικά.

Δυστυχώς, αυτό ακριβώς συμβαίνει σήμερα στην Ελλάδα με όσους, αγνοώντας πεισματικά κάθε αντικειμενικό γεγονός και παραχαράσσοντας την αλήθεια, αποδίδουν στην «πολιτική του Μνημονίου» την παρούσα κρίση. Δεν είναι το Μνημόνιο που έφερε την κρίση. Η κρίση έφερε το Μνημόνιο. Οπως, επίσης, τα εφιαλτικά επίπεδα ανεργίας του 30% τα έφερε η χρεοκοπία της χώρας και η διαρθρωτική κατάρρευση της οικονομίας της. Μάλιστα, εάν η χρεοκοπία αυτή είχε τελεστεί «εκτός Μνημονίου», τότε θα είχε μεταβληθεί από ελεγχόμενη σε άτακτη, με τραγικό αποτέλεσμα η ανεργία να έχει εκτοξευθεί σε δυσθεώρητα ύψη, πολύ υψηλότερα των σημερινών. Αυτή η εδραία και απόλυτα προφανής αλήθεια, όμως, απουσιάζει από το οπτικό πεδίο μιας μεγάλης μερίδας της κοινωνίας, η οποία δείχνει να αγνοεί ότι η σημερινή της δυσπραγία και η εξάρτηση από τους ξένους δεν ήταν κάτι που συνέβη «αιφνιδίως».

Προέκυψε, αντιθέτως, από μια πολιτική η οποία εφαρμόσθηκε επί δεκαετίες, με ιδιαίτερη έξαρση στην πρώτη περίοδο του ευρώ. Με άλλα λόγια, τα Μνημόνια προετοιμάζονταν επί μακρόν.

Η στρεψόδικη επιχειρηματολογία, σύμφωνα με την οποία η κρίση δεν αποδίδεται στην πολυετή συσσώρευση χρέους και στην παράλληλη διαρθρωτική κατάρρευση της οικονομίας αλλά στα Μνημόνια, είναι μεν αυτοκαταστροφική, αφού αποσιωπά την ασθένεια και επικεντρώνεται στα συμπτώματά της, αλλά δεν είναι τυχαία. Εξηγείται από το ότι, με κάποιες εξαιρέσεις, οι προτάσεις εξόδου από την κρίση του «αντι-μνημονιακού χώρου» δεν είναι τίποτε άλλο παρά πλήρης αντιγραφή των πολιτικών που επέφεραν την οικονομική κατάρρευση και κατέστησαν αναγκαία την ξένη βοήθεια. Οι πιο απηνείς διώκτες και κατήγοροι των Μνημονίων, εάν αφήνονταν να εφαρμόσουν όσα επαγγέλλονται, θα επανέφεραν το φάσμα της άμεσης χρεοκοπίας προ των θυρών, βαθαίνοντας την εξάρτηση της χώρας από την ξένη βοήθεια. Οσοι αγωνίζονται για τη διατήρηση και ενδυνάμωση του παρασιτισμού δημιουργούν οι ίδιοι τις συνθήκες που αναιρούν την εθνική ανεξαρτησία και αξιοπρέπεια. Οσα «αντι-μνημονιακά» συνθήματα και αν κραυγάζουν, στην πραγματικότητα «δουλεύουν» για τα Μνημόνια.

Υπάρχουν, βεβαίως, και εκείνοι που προσποιούνται ότι κινούνται στον αντίποδα της παραπάνω λογικής. Οτι, δήθεν, εφαρμόζουν την πολιτική αναδιάρθρωσης της ελληνικής οικονομίας ακολουθώντας τη -συμφωνημένη- πολιτική του Μνημονίου, ενώ στην πραγματικότητα δεν εφαρμόζουν παρά ελάχιστα. Ελίσσονται, παρουσιάζοντας τα ελλείμματα ως πλεονάσματα και διαφημίζοντας φανταστικές «εξόδους από το τούνελ», με την ψευδαίσθηση ότι θα καταφέρουν να επιβιώσουν πολιτικά. Συμπεριφέρονται και σήμερα όπως συμπεριφέρονταν πάντα, χωρίς να τολμούν ή να μπορούν να θίξουν, σε βάθος, το παραμικρό νοσηρό φαινόμενο, αφού από εκεί αντλούν τους όρους της πολιτικής τους ύπαρξης.

Η δεύτερη αυτή ομάδα, εκτός του ότι «βλάπτει την Αντιόχεια το ίδιο», έχει, επίσης, έναν διακηρυγμένο στόχο συναφή με της πρώτης: επιδιώκοντας να ανταποκριθεί στο αίσθημα ταπείνωσης που αισθάνεται ο λαός μας και μη μπορώντας να δώσει έναν ορίζοντα προοπτικής, καταφεύγει στη ρητορεία περί «σύντομης απαλλαγής» από το Μνημόνιο, ώστε «να ξαναβγεί η χώρα στις αγορές» και να εφαρμοσθεί ξανά «φιλολαϊκή» πολιτική. Στόχος που, υπό τις σημερινές συνθήκες, είναι παραπλανητικός, σχεδόν παρανοϊκός. Μια σώφρων οικονομική πολιτική εκτός Μνημονίου σήμερα δεν μπορεί να διαφέρει μακροοικονομικά σε τίποτα από αυτήν του Μνημονίου, εκτός από το ότι στην πρώτη περίπτωση θα δανειζόμαστε με 10%, ενώ στη δεύτερη με 2,5%.

Η «έξοδος από το Μνημόνιο», φυσικά, ουδόλως ενδιαφέρει τους εργαζόμενους του ιδιωτικού τομέα, τους άνεργους και τους χαμηλοσυνταξιούχους. Αυτών η τύχη, όπως άλλωστε και της χώρας στο σύνολό της, εξαρτάται αποκλειστικά από την πορεία του παραγωγικού τμήματος της οικονομίας. Αντιθέτως, ενδιαφέρει τους μηχανισμούς των κομμάτων και την πολιτική τους πελατεία, δηλαδή όλους όσοι, παντοιοτρόπως, λεηλάτησαν (και λεηλατούν) το Δημόσιο. Αυτοί ονειρεύονται ότι η αποπομπή της τρισκατάρατης τρόικας θα λύσει τα χέρια των (όποιων) κυβερνώντων, ώστε να ξανάρθουν και πάλι οι «ωραίες ημέρες». Φυσικά βαυκαλίζονται και ζουν με παραισθήσεις: οι «ωραίες ημέρες» έχουν παρέλθει ανεπιστρεπτί. Εάν «απαλλαχθούμε» σύντομα από το Μνημόνιο και αρχίσουμε και πάλι τις γνωστές «αναπτυξιακές» πολιτικές «τόνωσης της ζήτησης», η Ελλάδα θα οδηγηθεί πλέον στην ανοιχτή χρεοκοπία και στην πλήρη καταστροφή.

Ακόμη πιο σημαντικό, πάντως, από το «Μνημόνιο ή μη», είναι ένα άλλο ερώτημα που απασχολεί, δυστυχώς, ελάχιστους: έχουμε τη δυνατότητα ως κοινωνία να βγούμε από τον βάλτο, στον οποίο βρεθήκαμε με δική μας ευθύνη; Μπορούμε να εξυγιάνουμε το Δημόσιο ώστε να παρέχει στους πολίτες τις υπηρεσίες που οφείλει, βοηθώντας τους έτσι να αυξήσουν το βιοτικό τους επίπεδο και το αίσθημα ασφάλειάς τους, χωρίς καν να χρειάζεται αύξηση του ονομαστικού εισοδήματός τους; Μπορούμε να ξεκινήσουμε μια μορφή «ευφυούς» ανάπτυξης της χώρας που θα προσφέρει στους πολίτες ποιότητα ζωής, κοινωνική αυτοπεποίθηση και αξιοπρέπεια; Η απάντηση είναι πως θα μπορούσαμε, μόνο εάν ενηλικιωνόμασταν ιδεολογικά και καταφέρναμε να ξεφύγουμε από τον τρόπο σκέψης και πράξης του 19ου αιώνα και του Μεσοπολέμου, δηλαδή από τη «διεκδίκηση», περνώντας στη σκέψη και στην πράξη του 21ου αιώνα που είναι «σχεδιάζω - δημιουργώ - διαχειρίζομαι». Η λύση του προβλήματος βρίσκεται στο εσωτερικό της χώρας.

* Πρύτανης στο Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών

**Οικονομολόγος

ΟΙ ΕΘΝΙΚΙΣΤΕΣ ΚΑΙ ΟΙ ΠΑΤΡΙΩΤΕΣ ΠΡΕΤΕΝΤΕΡΗΣ

ΠΑΤΗΣΤΕ ΕΔΩ

Ενα άλμα της προόδου και της λογικής

Του Στέφανου Κασιμάτη

Ενα τεράστιο βήμα, ένα άλμα για τη νίκη του σοσιαλισμού και την πανανθρώπινη ευτυχία συνετελέσθη και απορώ πώς εμείς, ο κατ’ εξοχήν προοδευτικός λαός, δεν το πήραμε είδηση. Ισως να οφείλεται, όμως, στη διαφορά ώρας, εξαιτίας της οποίας όταν η ανθρωπότητα προόδευε, εμείς κοιμόμασταν. Συγκεκριμένα, μία από τις τελευταίες ημέρες του Οκτωβρίου, ο γραφικός διάδοχος του Τσάβες στη Βενεζουέλα, Νίκολας Μαδούρο, ανακοίνωσε ότι μετακινεί τον εορτασμό των Χριστουγέννων από τον Δεκέμβριο στον Νοέμβριο, διότι, όπως είπε, «θέλουμε ευτυχία για όλους τους ανθρώπους».
Αμέσως, φρόντισε να στολισθεί και να φωταγωγηθεί αναλόγως το προεδρικό μέγαρο (και μόνον αυτό, αφού, ως γνωστόν, το υπόλοιπο Καράκας έχει καθημερινώς διακοπές ηλεκτροδότησης...), ενώ επίσης υποσχέθηκε ότι μέχρι την 1η Δεκεμβρίου θα έχει καταβληθεί το δώρο των Χριστουγέννων σε όλους τους μισθωτούς και τους συνταξιούχους. Σημειώστε, επίσης, ότι η προκαταβολή του δώρου λόγω επίσπευσης των Χριστουγέννων συνιστά μια ακόμη νίκη του λαού. Διότι με ετήσιο πληθωρισμό της τάξεως του 54,5% (μόνο για τον Οκτώβριο η άνοδος των τιμών καταναλωτού ήταν 5,5%...) η πραγματική αξία του δώρου αν πληρωνόταν τα Χριστούγεννα (τα πραγματικά Χριστούγεννα) θα ήταν μικρότερη της ονομαστικής.
Οι επικριτές του τσαβισμού έσπευσαν, όπως ήταν αναμενόμενο, να μειώσουν τη σπουδαιότητα αυτής της σημαντικής μεταρρύθμισης, αποδίδοντάς την στο ότι, προχθές, 8 του μηνός, είχαν δημοτικές εκλογές στη Βενεζουέλα και η δημοτικότητα του κόμματος του Τσάβες, υπό τον απερίγραπτο Μαδούρο, διαρκώς μειώνεται. Αλλά η κακοπιστία τους είμαι βέβαιος ότι πνίγηκε από την πλημμυρίδα ευτυχίας που κατέκλυσε τον λαό της Βενεζουέλας. Εκείνο που έχει σημασία είναι ότι το πρώτο βήμα προόδου έγινε. Τη συνέχεια εύκολα μπορεί να τη φανταστεί κάποιος: του χρόνου θα κάνουν δύο φορές Χριστούγεννα, έπειτα τρεις (όπως στο τραγούδι του μακαρίτη Λούτσιο Ντάλα), τέσσερις, πέντε κ.ο.κ., ώσπου στο τέλος θα είναι για πάντα Χριστούγεννα και η γιορτή θα έχει πια χάσει εντελώς τη σημασία της. Τότε θα αντικατασταθεί στο εορτολόγιο με τα γενέθλια του Τσάβες. Υποθέτω ότι σήμερα κιόλας ο Παναγιώτης Λαφαζάνης θα συγκαλέσει σύσκεψη των εγκεφάλων του Αριστερού Ρεύματος για να μελετήσουν τη δυνατότητα εφαρμογής της ιδέας και στην Ελλάδα από τον ΣΥΡΙΖΑ. Τον έχω ικανό...
Τάβλι και περηφάνια
Ο Κώστας ο Σκανδαλίδης είναι πια, κυρίως, ένα σύμβολο που ξεθωριάζει. Η χρησιμότητά του είναι να θυμίζει όλες εκείνες τις πολιτικές που οδήγησαν τη χώρα στη χρεοκοπία και την αναξιοπιστία. Ενίοτε, όμως, κάνει και κανένα αστειάκι εις βάρος του εαυτού του. Οπως προ ημερών, όταν απεφάνθη ότι ο Πόουλ Τόμσεν της τρόικας θα έπρεπε να είναι «ανεπιθύμητος» σε αυτή τη χώρα, επειδή φέρεται να προέτρεψε υπουργό της κυβέρνησης προς μία ρεαλιστικότερη σχέση με την πραγματικότητα, λέγοντας: «Να μη λέτε εκεί έξω ότι δεν θα πάρετε μέτρα, γιατί απλά θα τα πάρετε».
Οταν το έμαθε ο Σκανδαλίδης θόλωσε. Στην οθόνη του μυαλού του είδε τα αλαλάζοντα στίφη της πασοκαρίας που γέμιζαν κάποτε τις πλατείες, ίσως κιόλας να ένιωσε το πνεύμα του Ανδρέα του Παπανδρέου από εκεί ψηλά να του απευθύνει ένα νεύμα και απαίτησε ο ίδιος ο Τόμσεν να διαψεύσει ότι το είπε «πάραυτα και κατηγορηματικά», ειδάλλως να κηρυχθεί persona non grata. Διότι τέτοιες παραινέσεις, φρονεί ο Σκανδαλίδης, λοιδορούν τον πρόεδρο της κυβέρνησης! (Περιέργως, δεν συμπεριέλαβε και τον αντιπρόεδρο της κυβέρνησης - ίσως επειδή ο τελευταίος έχει ακόμη χαίνοντα τραύματα από παρόμοιες απερισκεψίες...) Ομως, από τον άμβωνα όπου κηρύττει εθνική περηφάνια εκ του ασφαλούς, πού να φαντασθεί ο καημένος ότι μόλις το ίδιο βράδυ ο Τσίπρας θα κατέθετε πρόταση μομφής, οπότε απόψε ο ίδιος θα πρέπει να εκφράσει με την ψήφο του εμπιστοσύνη στην κυβέρνηση που δεν έχει πρόβλημα με τις συμβουλές του Τόμσεν; Γι’ αυτό, Κώστα, μείνε καλύτερα στο τάβλι...
Σκοτεινές δυνάμεις
Το βράδυ της Πέμπτης δύο ιερά τέρατα της βολεμένης Αριστεράς έκαναν την πρώτη τους κοινή, δημόσια και -εννοείται- κοσμοϊστορική εμφάνιση. Ο μπάρμπα Φώτης Κουβέλης και ο Ανδρέας «μικρός Βασιλάκης» ο Λοβέρδος μίλησαν για την αγροτική ανάπτυξη της χώρας, σε εκδήλωση που έγινε στην ερωτική Θεσσαλονίκη. Το είχατε πληροφορηθεί προτού το διαβάσετε εδώ; Οχι, βέβαια. Πώς να το πληροφορηθείτε, όμως, όταν εκείνη την ημέρα όλοι είχαμε απορροφηθεί με τα τρομερά γεγονότα εκείνης της ημέρας; Να, λοιπόν, γιατί οι σκοτεινές δυνάμεις επέλεξαν να γίνει τα ξημερώματα της Πέμπτης η αστυνομική επέμβαση για την εκκένωση της ΕΡΤ! Τώρα, ξέρετε.
Ποτέ δεν πεθαίνει
Το ακούω, αλλά δεν θέλω να το πιστέψω. Πληροφορίες από το υπουργείο Πολιτισμού θέλουν τον πάντα επιβλητικό «κόκκινο» Πάνο Παναγιωτόπουλο, όχι μόνον να μην προτίθεται να κλείσει το, ούτως ή άλλως, άχρηστο και χρεοκοπημένο Ελληνικό Ιδρυμα Πολιτισμού, αλλά να έχει επιλέξει για την προεδρία του τον γνωστό (από τα τέλη της δεκαετίας του 1960 ήδη...) καθηγητή του Παντείου και, κατά τη δεκαετία του 1990, εκ των θεωρητικών του υπερπατριωτικού μπλοκ Χριστόδουλο Γιαλλουρίδη. Ο περί ου ο λόγος διετέλεσε επί Νεοκαραμανλισμού διευθυντής του Ευρωπαϊκού Πολιτιστικού Κέντρου Δελφών, κατόπιν υποδείξεως -όπως λέγεται- του πολιτικού αρχηγού Στυλιανού Παπαθεμελή, ο οποίος τότε συνεργαζόταν με τη Ν.Δ. Αν ευσταθεί η πληροφορία, τότε η Ελλάδα μπορεί να πεθαίνει, η «Ελλαδάρα» όμως ποτέ!
Πρώτα ο άνθρωπος

Θυμάστε τους 87 γιατρούς του ΕΟΠΥΥ, που βρέθηκαν να έχουν υπερβεί τον μέσο όρο της ειδικότητάς τους σε συνταγογραφήσεις και παραπεμπτικά σε ποσοστά από 216% ώς και 2.898%; Στους 59 εξ αυτών, εκείνους που δεν έδωσαν επαρκείς εξηγήσεις, το υπουργείο Υγείας επέβαλε τη μόνη πραγματική ποινή: στέρηση της δυνατότητας συνταγογράφησης για τέσσερις μήνες. Πληροφορούμαι, όμως, ότι πιέσεις που ασκούνται τώρα στην ηγεσία του υπουργείου, για να ανακαλέσει την απόφαση, από βουλευτές, γενικούς γραμματείς υπουργείων, συνδικαλιστικούς συλλόγους και άλλους ενδιαφερομένους είναι κάτι ασύλληπτο. Διότι, βλέπετε, είναι η πρώτη φορά που εφαρμόζονται εξαμηνιαίοι έλεγχοι και, ενώ το πρόστιμο πάντα κάπως βολεύεται (ενστάσεις, διακανονισμοί κ.λπ.), το κλείσιμο του «μαγαζιού» πονάει. Απόδειξη ότι στον τόπο αυτό εξακολουθεί να προέχει η μεγάλη αρχή του δήθεν ανθρωπισμού, όπως τη διατύπωσε τόσο ωραία ο Ακης Τσοχατζόπουλος με τους αθάνατους λόγους του: «Πρώτα ο άνθρωπος!» Οσο για το κοινό συμφέρον, αυτό μπορεί να περιμένει...

4 ΚΕΙΜΕΝΑ ΤΟΥ ΝΙΚΟΥ ΜΑΡΑΝΤΖΙΔΗ

Το ναυάγιο της ελληνικής ανώτατης εκπαίδευσης

Του Νικου Μαραντζιδη*

Είναι πολύ πιθανό να έχετε ακούσει πως κάποιος νεαρής ηλικίας γνωστός σας γιατρός έφυγε από την Ελλάδα για να βρει μία θέση σε νοσοκομείο της Αγγλίας ή της Γερμανίας. Πιθανόν να έχετε ακούσει επίσης πως κάποιος Ελληνας μηχανικός βρήκε ή αναζητεί εργασία στο εξωτερικό.

Η συζήτηση έπειτα από μια τέτοια είδηση κινείται δικαίως γύρω από το ζήτημα της ανεργίας των νέων στη χώρα μας, που αγγίζει πλέον το 50%. Η ανεργία ή υποπαασχόληση των πτυχιούχων είχε παρατηρηθεί ήδη από τη δεκαετία του ’90, αλλά σήμερα παίρνει τον χαρακτήρα της μάστιγας την ίδια ώρα που η Ελλάδα παρουσιάζει ένα από τα υψηλότερα ποσοστά φοιτητών σε όλο τον ανεπτυγμένο κόσμο. Λιγότερο συχνά, αναρωτιόμαστε πόσο κρίμα είναι να σπαταλώνται οι πολύτιμοι και όχι τόσο άφθονοι πόροι των φορολογουμένων προκειμένου να διατηρήσουμε μια υπερβολικά διογκωμένη ανώτατη εκπαίδευση, ιδιαίτερα σε τομείς που είναι πολυδάπανοι στη συντήρηση και λειτουργία τους (Ιατρικές Σχολές και Πολυτεχνεία). Είμαστε, λοιπόν, μάρτυρες ενός παράδοξου: τα πανεπιστήμια απορροφούν τα καλύτερα και πιο φιλόδοξα νεανικά μυαλά της χώρας, αλλά δεν υπάρχουν πραγματικές θέσεις εργασίας για τους αποφοίτους τους.

Λίγοι, ίσως, αντιλαμβάνονται πως το παραπάνω γεγονός ενέχει ένα χαρακτήρα ανακατανομής πλούτου από τους φτωχούς στους πλούσιους. Η φτωχή, σε ευρωπαϊκό επίπεδο, Ελλάδα πληρώνει την εκπαίδευση των γιατρών, που στη συνέχεια πηγαίνουν να εργασθούν και να στελεχώσουν τα νοσοκομεία των πλούσιων ευρωπαϊκών κρατών. Τα τελευταία παρουσιάζουν έλλειψη σε επιστήμονες και χρειάζεται να κάνουν εισαγωγή από άλλες χώρες που έχουν πλεόνασμα. Γιατί όχι; Είναι προφανές πως τους κοστίζει πιο φθηνά να φέρνουν γιατρούς ή μηχανικούς από την Ελλάδα, την Πορτογαλία ή την Ινδία παρά να ξοδεύουν οι ίδιοι πολύτιμο χρήμα για να εκπαιδεύσουν περισσότερους επιστήμονες απ’ ό,τι χρειάζονται. Πρόκειται, με άλλα λόγια, για είδος μεταφοράς πόρων από φτωχούς προς πλούσιους, που αποδεικνύει για άλλη μια φορά πόσο σπάταλη και με μία έννοια αφελής είναι η λειτουργία του ελληνικού κράτους.

Η ελληνική ανώτατη εκπαίδευση, όπως και άλλοι τομείς του ελληνικού κράτους, πάσχει από υπερδιόγκωση και νεοπλουτισμό. Υπερβολικός αριθμός πανεπιστημίων, σχολών και τμημάτων που δεν αντιστοιχούν στις ανάγκες ή τις δυνατότητες της αγοράς και τις προοπτικές των αποφοίτων. Είναι μάλιστα τέτοια η ζήτηση για πτυχία που ο ανταγωνισμός έχει μεταφερθεί πλέον στις μεταπτυχιακές σπουδές. Σε λίγα χρόνια, αμφιβάλλω αν θα υπάρχει άλλη χώρα στην Ευρώπη που θα έχει τόσους κατόχους μεταπτυχιακών τίτλων.

Η ανεξέλεγκτη ίδρυση πανεπιστημίων και ΤΕΙ, ιδιαίτερα στην ελληνική περιφέρεια, προέκυψε εξαιτίας τεσσάρων βασικών λόγων:

α) Της πιεστικής ζήτησης εκ μέρους της ελληνικής οικογένειας για πτυχία γιατί πίστευε πως μέσα από αυτά αναβαθμίζεται η θέση των παιδιών της – ιδιαίτερα οι φτωχότεροι προσδοκούσαν μια κάποια ανοδική κοινωνική κινητικότητα, προσδοκία που είχε βάση μέχρι τη δεκαετία του ’80.

β) Της τεράστιας συμμετοχής του κράτους στην οικονομία και της ζήτησης για αποφοίτους στους διαγωνισμούς του.

γ) Της γενικευμένης πεποίθησης πως το πανεπιστήμιο πρέπει να είναι προσβάσιμο σε όλους.

δ) Των πελατειακών δικτύων της κεντρικής πολιτικής εξουσίας που προσπαθούσε να δημιουργήσει πλασματική ανάπτυξη στην περιφέρεια μέσω της ίδρυσης ΑΕΙ και ΤΕΙ. Οπως χαρακτηριστικά είχε πει ένας δήμαρχος: «Κλείνουν τα στρατόπεδα, ας φέρουν τουλάχιστον μια σχολή».

Δυστυχώς το μοντέλο ανάπτυξης του ελληνικού πανεπιστημίου ναυάγησε. Το πανεπιστήμιο είναι και πολυδάπανο και συνιστά όχημα προς την ανεργία. Η τελευταία κρίση στο ελληνικό πανεπιστήμιο με επίκεντρο το ζήτημα των διοικητικών υπαλλήλων είναι απλώς ένα σύμπτωμα της ασθένειας. Δυστυχώς, όμως, η κρίση δεν φαίνεται να μας κάνει να θέλουμε να δούμε την πραγματικότητα κατάματα. Είμαστε μια χώρα στην οποία η υποκρισία υπεραφθονεί και η σχέση μας με τον ορθολογισμό αποδεικνύεται χαλαρή.

Αν θέλουμε, πάντως, να είμαστε ρεαλιστές οφείλουμε άμεσα να αλλάξουμε υπόδειγμα, καθώς δεν μπορούμε να συντηρούμε ένα τόσο μεγάλο, κατακερματισμένο και πολυδάπανο πανεπιστήμιο. Πρέπει λοιπόν να διαλέξουμε: ή θα αποφασίσουμε να βάλουμε δίδακτρα στη φοίτηση ώστε οι χρήστες να καλύπτουν ένα μέρος της δαπάνης που προορίζεται για αυτούς ή θα μειώσουμε σημαντικά τον αριθμό των εισακτέων μέσα από το κλείσιμο μεγάλου αριθμού σχολών ιδιαίτερα στην περιφέρεια. Δεν μπορεί να θέλουμε ταυτόχρονα εκπαίδευση για όλους χωρίς ανταπόκριση στην αγορά εργασίας και αυτό να απαιτούμε να το πληρώνουν οι φορολογούμενοι. Είναι σαν να απαιτείς να πληρώνουν οι φορολογούμενοι για την έξοδό σου το βράδυ στο σινεμά ή στην ταβέρνα. Αλλά στην Ελλάδα μπορεί και να το ακούσουμε και αυτό.

 

 

Ο αφόρητος επαρχιωτισμός του ΣΥΡΙΖΑ

Νίκος Μαραντζίδης, Protagon, 27/03/2013

Αν κάτι διέκρινε ιστορικά την Αριστερά, ήταν η αίσθηση ενός κοσμοπολιτισμού που παντού οι ηγεσίες της ανέδυαν. Από τον καιρό του Μαρξ, οι σοσιαλιστές, αντιλαμβάνονταν τον κόσμο μέσα από την οπτική ενός παγκόσμιου πρίσματος. Ταξίδευαν πολύ, διάβαζαν και μιλούσαν ξένες γλώσσες, παρακολουθούσαν τη διεθνή πολιτική και σκέφτονταν συνεχώς πάνω σε αυτήν. Ο διεθνισμός της Αριστεράς -επαναστατικής ή ρεφορμιστικής δεν έχει, πια, τόση σημασία- δεν ήταν απλώς ένα εργαλείο ή ένα στοιχείο της θεωρίας της αλλά κυρίως μια κουλτούρα, ένας τρόπος να σκέφτεται τον κόσμο, πέρα από τα στενά όρια του έθνους-κράτους.

Αν κάτι αγάπησα πραγματικά στην Αριστερά των νεανικών μου αναγνωσμάτων ήταν ακριβώς αυτήν της την ικανότητα να σκέφτεται ταυτόχρονα σε δύο επίπεδα: το παγκόσμιο και το εθνικό, το θεωρητικό και το εμπειρικό. Όποιος έχει ενθουσιαστεί όπως εγώ με την «18η Μπρυμαίρ του Λουδοβίκου Βοναπάρτη», όπου ο Μαρξ ανέλυε την πολιτική ζωή στη Γαλλία εγγράφοντάς τη μέσα στη δική του θεωρητική του σύλληψη, καταλαβαίνει τι λέω. Αν κάτι με ενοχλούσε ιδιαίτερα στη Δεξιά ήταν ακριβώς το αντίστροφο: η δυσκολία της να σκεφτεί πέρα από τα σύνορα του έθνους και των εμπειριών του. Έχει ο καιρός γυρίσματα, όμως.

Η κατάρρρευση της ΕΣΣΔ, η μετάλλαξη της Κίνας και η υποχώρηση του Σκανδιναβικού μοντέλου, στέρησε από την Αριστερά σοβαρά υποδείγματα, σε διεθνές επίπεδο. Επιπλέον, εξαιτίας της παγκοσμιοποίησης και της αξιοποίησης της δυναμικής της από τους φιλελεύθερους αντιπάλους της, η Αριστερά υποχρεώθηκε σε μια διανοητική αναδίπλωση. Το υπερεθνικό πεδίο έπαψε να είναι ο προνομιακός της χώρος και οχυρώθηκε στα μίζερα εθνικά σύνορα. Εδώ και λίγες δεκαετίες, από επιθετική δύναμη επαγγελίας του αύριο, η αντικαπιταλιστική Αριστερά μετατράπηκε σε ιδιότυπο υπερασπιστή ενός κόσμου που χάνεται. Από μισητός εχθρός του έθνους-κράτους, έγινε ο θλιβερός υποστηρικτής του. Από φορέας μιας νέας τάξης πραγμάτων έγινε οπαδός του παλαιού καθεστώτος. Εν ολίγοις, από επαναστατική δύναμη, έγινε αντιδραστική.

Οι εξελίξεις αυτές δεν άφησαν ανεπηρέαστη τη διανοητική της κατάσταση. Οι απολίτικες σαχλαμάρες του κινήματος Occupy Wall Street του τύπου «είμαστε το 99%», οι φαιοκόκκινοι μίζεροι «αγανακτισμένοι» που μουτζώνουν τη Βουλή ή η πολιτική αριστεροδεξιά καρικατούρα που λέγεται Μπ. Γκρίλο, μαρτυρούν αναμφίβολα πως η Αριστερά φτωχαίνει σε πλούτο αναλύσεων και επεξεργασιών παντού. Αγκαλιάζει το συναίσθημα, και ιδιαίτερα το φόβο, εγκαταλείποντας το γήπεδο του ορθολογισμού αποκλειστικά στους αντιπάλους της. Μέρα με τη μέρα, απομακρύνεται από τον διαφωτισμό.

Η αντικαπισταλιστική Αριστερά μετατρέπεται έτσι, είτε σε ένα μετα-χίπις κίνημα χωρίς σοβαρά κοινωνικά υποστηρίγματα και προοπτικές, είτε -προκειμένου να βρει αυτά τα υποστηρίγματα- επιλέγει να μετεξελιχθεί σε ένα εθνολαϊκιστικό πολιτικό υποκείμενο, που για να προσεταιρισθεί ευρεία στρώμματα του πληθυσμού, επιχειρεί να αξιοποιήσει προς όφελός του ό,τι πιο συντηρητικό και φοβικό φέρουν μαζί τους οι κοινωνίες.

Η περίπτωση του ΣΥΡΙΖΑ εντάσσεται ακριβώς σε αυτήν την κατηγορία. Προκειμένου να κερδίσει πολιτικά από την κρίση ο ΣΥΡΙΖΑ μετατοπίζεται, το τελευταίο διάστημα, από μια διεθνιστική σε μια επαρχιώτικη και εθνολαϊκιστική κουλτούρα. Από τα κουτσαβακικού ύφους «Ολαντρεού» και «μαντάμ Μέρκελ», μέχρι τις καταγγελίες περί εθνικής μειοδοσίας και τα συνοικέσια με τους Ανεξάρτητους Έλληνες του Π. Καμμένου, ο κοινός παρανομαστής είναι ο εθνολαϊκιστικός επαρχιωτισμός.

Η κουλτούρα των αγανακτισμένων της πλατείας Συντάγματος ενσταλάζεται κάθε μέρα και περισσότερο στη δημόσια ρητορική του ΣΥΡΙΖΑ και επηρεάζει την ταυτότητά του. Η αδυναμία εγγραφής των επεξεργασιών και των στρατηγικών του κόμματος μέσα στους ευρωπαϊκούς σχεδιασμούς μετασχηματίζουν το ΣΥΡΙΖΑ σε ένα εθνολαϊκιστικό μόρφωμα, που θα καταγγέλει το διεθνές περιβάλλον με τη συνωμοσιολογική γλώσσα του αδαούς και του ανεκπαίδευτου.

Στην ουσία, αυτός ο εθνολαϊκιστικός επαρχιωτισμός κρύβει δύο πράγματα: από τη μια, την ένδεια των εναλλακτικών προτάσεων της Αριστεράς απέναντι στο κυρίαρχο διεθνές μοντέλο της Ευρωπαϊκής Ένωσης και της παγκοσμιοποίησης, και από την άλλη, τη βουλιμία της ηγεσίας του ΣΥΡΙΖΑ για εξουσία, την επιθυμία δηλαδή «να μπει και αυτή στο κόλπο».

Για το τελευταίο, προσωπικά, δεν έχω καμιά αντίρρηση. Κάθε άλλο. Είναι καλό για τη φιλεύθερη δημοκρατία να εναλλάσονται οι κυβερνώσες ελίτ, ώστε να ανανεώνεται με νέα πρόσωπα η πολιτική σκηνή. Στο κάτω-κάτω, κανείς δεν διαθέτει το μονοπώλιο της αλήθειας. Ίσως, μάλιστα, κάποια μέρα να δούμε και τον Αλέξη Τσίπρα να δακρύζει όπως ο πρόεδρος Χριστόφιας. Ελπίζω, μόνο, τότε, να μη μας περιμένει μιαν ανάλογη καταστροφή σαν της Κύπρου.

Ο Νίκος Μαραντζίδης είναι αναπληρωτής καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Μακεδονίας και επισκέπτης καθηγητής στο Πανεπιστήμιο του Καρόλου στην Πράγα και στο Πανεπιστήμιο της Βαρσοβίας.

Mα, τι κρετίνος!

Νίκος Μαραντζίδης, Protagon, 21/05/2013

Είμαι από εκείνους που έχουν συστηματικά υποστηρίξει την ισχύ της θεωρίας των δύο άκρων. Η βασική επιχειρηματολογία μου συνίσταται στο γεγονός, πως αν και τα άκρα δεν μοιάζουν μεταξύ τους, εντούτοις, έχουν την ίδια εχθρική στάση απέναντι στη φιλελεύθερη δημοκρατία. Αντιπαθούν την κουλτούρα, τους θεσμούς και τους ανθρώπους της. Απεχθάνονται κυρίως το φιλελεύθερο και πλουραλιστικό οικοδόμημα της ατομικής ελευθερίας και το κοινοβουλευτικό πλαίσιο της διαμεσολάβησης (το κοινοβούλιο είναι απάτη, όπως έλεγε ο Λένιν). Επιπλέον, η βία αποτελεί για αυτούς σταθερό και διαχρονικό σημείο αναφοράς. Πιστεύουν, δηλαδή, πως αυτή αποτελεί τη «μαμή της Ιστορίας».

Ακόμη και εγώ, πάντως, εντυπωσιάστηκα όταν άκουσα από την εκπομπή της Τζίνας Μοσχολιού στον Αθήνα 9.84, τον θεωρητικό της ευρωπαϊκής ριζοσπαστικής Αριστεράς, Σλαβόι Ζίζεκ, να δηλώνει «πως εάν οι άνθρωποι δεν στηρίξουν τον ΣΥΡΙΖΑ, τότε σύμφωνα με το όραμά μου για το δημοκρατικό μέλλον, όλοι αυτοί θα πάρουν από εμένα ένα εισιτήριο πρώτης θέσης χωρίς επιστροφή για τα γκουλάγκ». Έκανε χιούμορ; Τα εκατομμύρια θυμάτων του σταλινικού ολοκληρωτισμού μας απαγορεύουν να το εισπράξουμε ως αστείο, όπως δεν θα εισπράτταμε ποτέ ως αστεία την υπόσχεση κάποιου φασίστα να μας στείλει κατευθείαν σε στρατόπεδο συγκέντρωσης, εάν δεν υποστηρίζαμε τη Χρυσή Αυγή.

Ο Ζίζεκ δεν είναι κάποιος τυχαίος της ευρωπαϊκής ριζοσπαστικής Αριστεράς. Είναι αυτός που έχει αποκληθεί, λίγο-πολύ, σπουδαίος φιλόσοφος και σημαντικό θεωρητικό όπλο για τον ΣΥΡΙΖΑ. Μάλιστα, ο Αλέξης Τσίπρας που ήταν ακριβώς δίπλα στον Ζίζεκ, όταν ανέπτυσσε τα μελλοντικά σχέδια του για τους αντιφρονούντες, όχι μόνο δεν αντέδρασε, αλλά χασκογέλασε στο άκουσμα της ιδέας. Ομολογώ πως αδυνατώ να καταλάβω αν ήταν από κυνισμό ή από επιδοκιμασία. Τι σημασία έχει, όμως;

Αν και στην αρχή απλώς αναφώνησα «τι κρετίνος, θεέ μου, αυτός ο Ζίζεκ», στη συνέχεια συνειδητοποιώντας το μέγεθος του κυνισμού και της ψυχοπαθολογικής βιαιότητας που πηγάζει από αυτήν την Αριστερά, αισθάνθηκα αμηχανία. Αν οι θεωρητικοί της ευρωπαϊκής ριζοσπαστικής Αριστεράς λένε δημόσια, χωρίς κανενός είδους συστολή, πως θα στείλουν στα γκουλάγκ όσους δεν συμφωνούν με τον ΣΥΡΙΖΑ, αναρωτιέμαι, μέχρι πού φθάνουν στις ιδιωτικές τους συζητήσεις;

Μερικοί αποδίδουν τέτοιες απόψεις στις ιδιαιτερότητες κάποιων υποκειμένων. Δεν συμφωνώ πως αυτό αρκεί για να κατανοήσουμε την απειλή. Δυστυχώς η Ιστορία έχει δείξει πως, πέρα από την ανθρώπινη παράνοια ή ιδιαιτερότητα, υπάρχουν παρανοϊκές και ανθρωποκτόνες ιδεολογίες, που μετατρέπουν, όπως η Κίρκη, τους ανθρώπους σε γουρούνια.

Ουσιαστικά ο Ζίζεκ αποκάλυψε αυτό που συμβαίνει με τη ριζοσπαστική και εξτρεμιστική Αριστερά∙ ότι, δηλαδή, η βία και η τρομοκράτηση των αντιπάλων της αποτελούν αναπόσπαστα στοιχεία της πολιτικής της ταυτότητας σε συνθήκες «πολιτικού ξεσηκωμού» και κατάληψης της εξουσίας. Η άκρα Αριστερά, όπως και η εξτρεμιστική Δεξιά εξάλλου, αντιλαμβάνεται περισσότερο από τον καθένα μας πως καμιά κρίση, κανένας ριζοσπαστισμός, καμιά δυναμική ριζικής αλλαγής του πολιτικού συστήματος δεν αρκεί για να αλλάξουν άρδην τα πράγματα αν οι μηχανισμοί βίας που θα αναπτυχθούν δεν αποδειχθούν αποτελεσματικοί. Ο λόγος είναι απλός: σε καμιά κοινωνία, σε καμιά συνθήκη, οι εξτρεμιστές δεν μπόρεσαν να κερδίσουν για μακρό χρονικό διάστημα την πλειοψηφία της κοινωνίας χωρίς τη χρήση βίας. Από τους Ιακωβίνους της γαλλικής Επανάστασης μέχρι τον Μάο και τους Κόκκινους Χμερ, ο πολιτικός ριζοσπαστισμός καταλήγει πάντα στην τρομοκρατία και την κτηνωδία. Αυτό είναι το μάθημα δύο αιώνων πολιτικών επαναστάσεων.

Εντέλει, πιστεύοντας πως είναι ο φορέας της απόλυτης αλήθειας, και μη αντλώντας, δυστυχώς, κανένα μάθημα από την τραγωδία των δύο ολοκληρωτισμών, η αντισυστημική Αριστερά συνεχίζει να συμπεριφέρεται ως κοσμική θρησκεία σε εποχές αγωνίας: όποιος δεν αποδέχεται την αλήθεια της πρέπει να φοβάται πως θα κινδυνεύει να σωματοποιήσει την ασέβειά του αυτή. Πάνω απ’ όλα, αυτό ακριβώς είναι που με κάνει εχθρικό απέναντι στους εξτρεμιστές και αντισυστημικούς και των δύο άκρων.

Ο μελαγχολικός επαρχιωτισμός της ελληνικής Δεξιάς

Νίκος Μαραντζίδης, Protagon, 17/04/2013

Ιστορικά, η κυριαρχία του συντηρητισμού έναντι του φιλελευθερισμού στη χώρα μας, καθόρισε την ισχυρή και σχεδόν αναλλοίωτη στον χρόνο φύση της ελληνικής Δεξιάς. Αν και τα δύο ρεύματα υπήρξαν ανταγωνιστικά μεταξύ τους για κάποιο διάστημα και κατά τον μεσοπόλεμο κυρίως εκφράστηκαν μέσω της πολιτικής διαμάχης Λαϊκών-Φιλελευθέρων, η δικτατορία του Μεταξά και στη συνέχεια ο εμφύλιος πόλεμος ανέδειξαν τον συντηρητισμό ως το πρωτεύον ρεύμα του αστικού κόσμου.

Αυτός ο συντηρητισμός, έντονα εσωστρεφής, εξέφρασε την κουλτούρα της μικράς πλην εντίμου Ελλάδος όπως θα έλεγε κάποτε ο Γ. Βλάχος, στην εφημερίδα Καθημερινή. Είχε αναγορεύσει σε θεμέλια της κοινωνικής οργάνωσης στάσεις και συμπεριφορές όπως η εργατικότητα, το καθήκον, η πειθαρχία, ο σεβασμός στους νόμους, η εγκράτεια, η ταπεινοφροσύνη, η αφοσίωση στις παραδόσεις.

Χρειάστηκε να αναδειχθεί μια φιλελεύθερη πολιτική ατζέντα στη δεκαετία του ’60, κυρίως μέσα από το αίτημα του εκδημοκρατισμού και τις διεκδικήσεις της πολιτικής και κοινωνικής φιλελευθεροποίησης για να ξαναανθίσει ένας φιλελεύθερος πλούτος ιδεών που έδινε ιδιαίτερη σημασία στα πολιτικά δικαιώματα, τον πλουραλισμό και τις ίσες ευκαιρίες μέσω της διεύρυνσης του δικαιώματος πρόσβασης των νέων στην εκπαίδευση. Η δικτατορία αποτέλεσε, αναμφίβολα, ένα ακόμη πισωγύρισμα, αλλά η πτώση της μια ευκαιρία.

Η μεταπολιτευτική Δεξιά του Κ. Καραμανλή επιχείρησε για πρώτη φορά συγκροτημένα και συστηματικά να εντάξει τον κεντροδεξιό χώρο μέσα σε ευρύτερους ιδεολογικούς ορίζοντες. Η αποκατάσταση της Δημοκρατίας το 1974 και, κυρίως, η εμφατική επιμονή στο «ανήκομεν στη Δύση», είχαν ευρύτερες συνέπειες για τον ιδεολογικό καθορισμό της Κεντροδεξιάς. Ιδιαίτερα το ευρωπαϊκό όνειρο που προωθούσε ο Καραμανλής, υποδήλωνε την ανάγκη ένταξης της Ελλάδας και της ελληνικής κοινωνίας μέσα στις δυτικές αξίες και συμπεριφορές του πλουραλισμού, του ορθολογισμού και του κράτους δικαίου. Ο ευρωπαϊσμός του Καραμανλή, αν και χονδροκομμένος και ακατέργαστος, αποκάλυπτε μια δυναμική διεθνοποίησης και κοσμοπολιτισμού για την ελληνική Δεξιά, και αποτελούσε αναμφισβήτητα μια ευκαιρία, καθώς της επέτρεπε να επανεξετάσει τον κόσμο, όχι μόνο με το παραδοσιακό, συντηρητικό, εθνοκεντρικό της πρίσμα, αλλά μέσα από άλλες, ευρύτερες, κοσμοπολίτικες όψεις.

Η ευκαιρία έμοιαζε πως μπορούσε να κερδηθεί στα τέλη της δεκαετίας του ’80. Ήταν τότε που η ελληνική Κεντροδεξιά, ως φιλελεύθερη Νέα Δημοκρατία, επιχείρησε να ανατρέψει τους ιδεολογικούς συσχετισμούς της μεταπολίτευσης. Οι φιλελεύθερες ιδέες εκείνης της περιόδου έφεραν στο προσκήνιο της συζήτησης την αντιπαράθεση ανάμεσα στο μεγάλο κράτος από τη μια και τη μεγάλη κοινωνία από την άλλη, δείχνοντας πως μια ευημερούσα κοινωνία υπάρχει μόνο εφόσον οι πολίτες μπορούν να βρουν ελεύθερες συνθήκες ανάπτυξης της ατομικότητας. Οι έννοιες της ιδιωτικής πρωτοβουλίας και της επιχειρηματικότητας ήρθαν στο προσκήνιο ενώ η ιδέα πως το κράτος και ευημερία είναι δύο ταυτόσημες έννοιες, τέθηκε υπό σοβαρή αμφισβήτηση. Στην πραγματικότητα, ήταν τότε που η ελληνική Δεξιά ευθυγραμμίστηκε με διεθνείς αναζητήσεις και ρεύματα και επιχείρησε να ανανεώσει το πεπαλαιωμένο οπλοστάσιο του αμυντικού, φοβικού αντικομουνισμού που παρέπεμπε στην ξεπερασμένη εθνικοφροσύνη της δεκαετίας του ʼ50 και του ʼ60, με φρέσκιες ιδέες.

Δυστυχώς, επρόκειτο για το σύντομο καλοκαίρι του ελληνικού φιλελευθερισμού. Η απόπειρα αυτή απέτυχε, για πολλούς λόγους. Επιπλέον, η έξαρση του αμυντικού εθνικισμού, όπως καταγράφηκε στην περίπτωση του Μακεδονικού και τα νέα μέτωπα που άνοιξε η πληθωρική παρουσία του αρχιεπίσκοπου Χριστόδουλου, σηματοδότησαν μια νέα περίοδο συντηρητικής αναδίπλωσης.

Έκτοτε, ο κεντροδεξιός χώρος ξέκοψε από τον κόσμο των ιδεών και έδειξε να μην ενδιαφέρεται να ηγηθεί ιδεολογικά της νέας εποχής που γεννήθηκε από την κατάρρευση του σοβιετικού ολοκληρωτισμού. Η Κεντροδεξιά οικοδόμησε εκλογικές θεωρίες «μεσαίου χώρου» μόνο και μόνο για να καρπώνεται την πολιτική της μη-σύγκρουσης, ο στόχος της πια ήταν να αλλάξουν όλα, για να μην αλλάξει τίποτε.

Την ώρα που διεθνώς τα πάντα άλλαζαν, στην Ελλάδα η λαϊκή, σχεδόν προνεωτερικής κουλτούρας, Δεξιά του μεγάλου κράτους, του πατερναλισμού και των «τοπικών καπεταναίων και οπλαρχηγών» επέστρεφε δριμύτερη, αποκαλύπτοντας τον παλιό, καλό κόσμο. Επρόκειτο για έναν κόσμο τόσο γερασμένο διανοητικά και τόσο αποκομμένο ιδεολογικάν που θα σου προκαλούσε οίκτο αν δεν είχε αποδειχτεί δραματικά ανεπαρκής για τη διαχείριση των δημοσίων θεμάτων της χώρας.

Ο Νίκος Μαραντζίδης είναι αναπληρωτής καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Μακεδονίας και επισκέπτης καθηγητής στο Πανεπιστήμιο του Καρόλου στην Πράγα και στο Πανεπιστήμιο της Βαρσοβίας.