ΓΚΑΪ ΦΟΚΣ

Γκάι Φοκς

Τη μάσκα με το προσωπείο του Γκάι Φοκς την πρωτοσυναντήσαμε στις αρχές της δεκαετίας του 1980 (έως το 1990) στην Αγγλία, την εποχή δηλαδή του σκληρού συντηρητισμού της Μάργκαρετ Θάτσερ, όπου δύο νεαροί ο Άλαν Μουρ (συγγραφέας) και ο Ντέιβιντ Λόιντ (σχεδιαστής) εξέδωσαν μια εικονογραφημένη ιστορία –κόμικς- μέσω της οποίας βροντοφώναζαν την επαναστατική τους διάθεση.
Η υπόθεσή του κόμικς διαδραματιζόταν στη Βρετανία του κοντινού μέλλοντος, όπου ένας φασιστικών προδιαγραφών δικτάτορας, εκμεταλλευόμενος τη δύναμη της τηλεόρασης και την τρομολαγνεία, έχει επιβάλει ένα καθεστώς φόβου και ανασφάλειας, ενώ ένας μυστηριώδης μασκοφόρος που αυτοαποκαλείται «V» προσπαθεί να καταστρέψει το ολοκληρωτικό αυτό καθεστώς.

Την επιτυχία του κόμικς «V for Vendetta» διαδέχτηκε μια εξίσου πετυχημένη ομότιτλη κινηματογραφική διασκευή το 2005 σε σκηνοθεσία Τζέιμς ΜακΤιγκ.
Το «V for Vendetta» λοιπόν βασίστηκε στο κόμικς, το οποίο είναι εμπνευσμένο από αληθινά γεγονότα. Ο πρωταγωνιστής της ταινίας Χιούγκο Γουίβινγκ υποδύεται έναν εκδικητή που φοράει διαρκώς μια μάσκα, που αναπαριστά το πρόσωπο του Βρετανού Γκάι Φοκς, ο οποίος στις 5 Νοεμβρίου του 1605 επιχείρησε να ανατινάξει το αγγλικό κοινοβουλίου.
Η ταινία διαθέτει σκοτεινή ατμόσφαιρα, δυνατές σκηνές δράσης αλλά και αξιοσημείωτες ερμηνείες από τη Νάταλι Πόρτμαν, τον Σίβεν Ρία, τον Τζον Χαρτ -στο ρόλο του οργουελικού δικτάτορα- και το γνωστό μας από το "Μάτριξ" Χιούγκο Γουίβινγκ, που όπως αναφέραμε δεν βγάζει σε καμία σκηνή τη μάσκα του και ερμηνεύει το ρόλο του μόνο με τις κινήσεις και τη φωνή του.

Ο Γκάι Φωκς (αγγλ. Guy Fawkes, 13 Απριλίου 1570-31 Ιανουαρίου 1606), γνωστός επίσης κι ως Γκίντο Φωκς, γεννήθηκε στην Υόρκη (York) κι ήταν Άγγλος στρατιώτης και μέλος μιας ομάδας Kαθολικών συνωμοτών, οι οποίοι οργάνωσαν τη Συνωμοσία της Πυρίτιδας στις 5 Νοεμβρίου 1605. Η συνωμοσία, όμως, ξεσκεπάστηκε πριν την ολοκλήρωση του σχεδίου: ο Γκάι Φωκς κι οι συνεργάτες του πέρασαν από ανακρίσεις με βασανιστήρια, κι έπειτα από δίκη καταδικάστηκαν κι εκτελέστηκαν για προδοσία κι απόπειρα δολοφονίας. Σε ορισμένες χώρες η επέτειος αυτής της αποτυχημένης απόπειρας γιορτάζεται στις 5 Νοεμβρίου σαν Νύχτα του Γκάι Φωκς (Guy Fawkes Night ή Bonfire Night).

Η Συνωμοσία της Πυρίτιδας

Η υπογραφή του Γκάι Φωκς αμέσως μετά τα βασανιστήρια (υπογραφή ως "Γκίντο") κι οχτώ μέρες αργότερα

Η Συνωμοσία της Πυρίτιδας περιλάμβανε την απόπειρα δολοφονίας του Βασιλιά Ιάκωβου Α' της Αγγλίας, της οικογένειάς του και των μελών της αριστοκρατίας, με την ανατίναξη του Παλατιού του Γουέστμινστερ, που στέγαζε το Βρετανικό Κοινοβούλιο, στις 5 Νοεμβρίου 1605, ημέρα κατά την οποία ο βασιλιάς θα απευθυνόταν σε μια διευρυμένη συνέλευση της Βουλής των Λόρδων και της Βουλής των Κοινοτήτων.
Η Συνωμοσία οργανώθηκε σαν αντίδραση στην τυραννική βασιλεία του Ιακώβου Α' και στα σκληρά μέτρα του προτεστάντη βασιλιά απέναντι στους Καθολικούς. Οι συνωμότες βρήκαν ένα κελάρι κάτω από το κτίριο της Βουλής των Λόρδων και μέχρι το Μάρτιο του 1605, είχαν συγκεντρώσει 36 βαρέλια πυρίτιδας, τα οποία θα ανατίναζαν για να δολοφονήσουν τα μέλη του Κοινοβουλίου. Κάποιοι συνωμότες, ωστόσο, ανησυχούσαν από το γεγονός ότι στο κτίριο της Βουλής θα βρίσκονταν κι άλλοι Καθολικοί, σαν κι αυτούς, των οποίων η ζωή μπορεί να κινδύνευε. Έτσι στάλθηκε μια προειδοποιητική επιστολή στο Λόρδο Monteagle, του οποίου δημιουργήθηκαν υποψίες κι έτσι ξεκίνησαν οι έρευνες στις υπόγειες σήραγγες κάτω από τη Βουλή των Λόρδων. Ο Γκάι Φωκς ανακαλύφθηκε και συνελήφθη το πρωινό της 5ης Νοεμβρίου. Μετά από βασανιστήρια, αποκάλυψε τα ονόματα των υπόλοιπων συνωμοτών, που είτε ήταν ήδη γνωστοί είτε νεκροί. Οι συνωμότες καταδικάστηκαν και στις 31 Ιανουαρίου εκτελέστηκαν με αγχόνη και διαμελισμό.

Γλώσσα

Από το όνομα του Γκάι Φωκς προέκυψε η λέξη "guy" στην Αγγλική γλώσσα, ιδιαίτερα στα αγγλικά της Αμερικής. Στην επέτειο της 5ης Νοεμβρίου, το έθιμο απαιτούσε το κάψιμο στην πυρά ενός ομοιώματος του Φωκς, γνωστό ως "guy", με αποτέλεσμα η λέξη να χρησιμοποιείται σαν όρος για "κάποιο πρόσωπο με αλλόκοτη και εκκεντρική εμφάνιση", σύμφωνα με το Oxford English Dictionary. Με τον καιρό, η λέξη χρησιμοποιόταν για μια γενικότερη αναφορά σε κάποιον άνδρα, ενώ κατά τον 20ό αιώνα χρησιμοποιείται στον πληθυντικό για άτομα και των δυο φύλων.

Λογοτεχνία

Το εξώφυλλο του βιβλίου κόμικ V for Vendetta

Η απόπειρα του Γκάι Φωκς ενέπνευσε πολλά στιχάκια εκείνης της εποχής, όπως το εξής:

Remember, remember, the fifth of November;

The Gunpowder treason and plot!

For I see no reason why the gunpowder treason

Should ever be forgot.

Oι συνωμοσίες εναντίον της ζωής του Βασιλιά Ιάκωβου αποτέλεσαν επίσης έμπνευση για το έργο Μάκβεθ του Ουίλιαμ Σαίξπηρ.
Η ιστορία του Γκάι Φωκς αποτέλεσε έμπνευση για το κόμικς των Άλαν Μουρ και Ντέιβιντ Λόιντ V for Vendetta, κεντρικός ήρωας της οποίας είναι ο V, που φοράει μια μάσκα του Γκάι Φωκς. Αποτελεί πρότυπό του και σχεδιάζει να ανατινάξει το κτίριο του Κοινοβουλίου στις 5 Νοεμβρίου ενός μελλοντικού Λονδίνου, επιχειρώντας να θέσει τα θεμέλια για την ανατροπή του ολοκληρωτικού καθεστώτος φασισμού και τυραννίας που έχει επιβληθεί σε όλη τη χώρα. Χαλαρή διασκευή του κόμικ αυτού είναι και η ομώνυμη ταινία του 2006.

Λαϊκή κουλτούρα

Πυροτεχνήματα σχίζουν τον ουρανό στο Λονδίνο, κατά τους εορτασμούς της Νύχτας του Γκάι Φωκς

Τη Νύχτα του Γκάι Φωκς, σε ανάμνηση της Συνωμοσίας της Πυρίτιδας, λέγονται οι παρακάτω στίχοι:

Remember, remember, the 5th of November

The Gunpowder Treason and plot;

I know of no reason why Gunpowder Treason

Should ever be forgot.

Guy Fawkes, Guy Fawkes,

'Twas his intent.

To blow up the King and the Parliament.

Three score barrels of powder below.

Poor old England to overthrow.

By God's providence he was catch'd,

With a dark lantern and burning match

Holloa boys, Holloa boys, let the bells ring

Holloa boys, Holloa boys, God save the King!

Hip hip Hoorah !

Hip hip Hoorah !

A penny loaf to feed ol'Pope,

A farthing cheese to choke him.

A pint of beer to rinse it down,

A faggot of sticks to burn him.

Burn him in a tub of tar,'

Burn him like a blazing star.

Burn his body from his head,

Then we'll say: ol'Pope is dead.

Ο Τζον Λένον στο άλμπουμ του John Lennon/Plastic Ono Band του 1970 χρησιμοποιεί ως τελευταίο στίχο το "Remember, remember, the 5th of November" στο τραγούδι με τίτλο "Remember" και αμέσως μετά τους στίχους αυτούς ακούγεται μια έκρηξη.
Στον δίσκο "Strangeways Here We Come" των The Smiths, υπάρχει χαραγμένη στο τέλος του βινυλίου η φράση "GUY FAWKES WAS A GENIUS". (μόνο στη αυθεντική έκδοση της Rough Trade.)

ΠΗΓΕΣ :  in.gr, wikipedia